Disaster-Relief Fatigue

Ni ROLANDO B. TOLENTINO
Kulturang Popular Kultura
Bulatlat.com

MANILA — Sunod-sunod ba naman ang super-typhoon, mula Ondoy, Pepeng at Ramil, na pawang malalawak at mararahas ang saklaw ng epekto, bakit hindi ka naman mapapagod sa sunod-sunod ding kailangang relief operations? Parang na ngang defensa laban sa ikatlong People Power, napagod na raw ang mga taong may kapasidad magpasya at kumilos tungo sa pagbabago.

Ang disaster ay aktwal, at kung hindi aktwal ang pagdanas nito, lahat ay pawang representasyon, artifisyal lamang ang pagdanas sa pamamagitan ng lente ng pagtunghay sa popular na media. At ito ang trahedya ng representasyon—ang imahinaryo ng fantasya na natunghayan sa pelikula ay higit na magarbo, komplex at intrikado kaysa sa tunay ng historikal.

Nagtatagumpay lamang ang tunay, gaya ng Ondoy na naapektuhan ang sentro ng media—telebisyon at pelikula sa pangunahin, sa Quezon City sa partikular—na nagbadya sa temporal nitong pagdanas ng masibong krisis. Na hindi nakapunta ang barkadang host ng Eat Bulaga dahil sa malawakang baha at trafiko, o walang sikat na personalidad na nag-anchor na nag-ulat sa pag-unlad ng epekto ng baha at disaster ay isang di magandang premonisyon sa kahinaan at kakulangan ng media bilang negosyo.

Kung ang telebisyon at radyo ay walang laban sa disaster, bakit mayroon pa nito? Matingkad ang referensiya sa gobyerno, lalabintatlo lamang pala ang rubber boats ng NDCC (National Disaster Coordinating Center), ano ang laban nito sa nangyari at patuloy pa ring nangyayaring sigalot? Bakit biglang kinabahan sina Gloria Arroyo at Gilbert Teodoro na ang disaster na dulot ng Ondoy ay hindi ordinaryong relief at management operations?

Na magkahalintulad ang agam-agam ng negosyo at gobyerno ay naghuhudyat ng krisis sa mismong estado sa gitna ng malakihang disaster. At ang rekurso ng dalawa ay ang relief-operations matapos nito, ang unti-unting pagbabalik-normal ng mga taong naapektuhan ng disaster, at sa mga hindi, tulad ng Metro Manila kay Pepeng, kahit pa familiar na lunan ng leisure ang Baguio, malayo pa rin ang landslide nito.

Sa isang banda, malinaw ang sentro ng governance at negosyo ng bansa, ang Metro Manila bilang kapitolyo. Kumikilos lamang ito kapag ito ang naapektuhan. Na kahit pa ilang daan ang inilubog ng nasusunog at kusang lumulubog na lumang ferry at barko, malayo ito, at ang mga bangkay ay hindi naman naglulutangan sa Pasig River at Manila Bay.

Kaya masigasig ang relief operations, at kumpitensya sa pinakamalaki at pinakamatunog na relief operations. Noong Oktubre 1, 2009, inulat na mayroong P140 milyon nang nalikom na donasyong pera, pledges, gamit at serbisyo ang nalikom ang ABS-CBN, samantalang ang relief operations ng karibal na GMA 7 ay P20 milyon pa lamang ang nalilikom.

Tunay na kapag ang Metro Manila ang binaha, buong bansa at buong mundong may Filipinong populasyon ay napapadukot sa kanilang bulsa. At ito ang resolusyon sa krisis ng disaster sa mismong disaster ng coverage ng media: tulad ng gobyerno, gawing epektibo ang institusyon sa aftermath na lamang ng disaster, ang relief operations. Hindi kasing maluwag sa kanilang mga wallet at bulsa ang maykaya kung ang naapektuhan ay Bicol (na madalas naman talagang binabagyo) o mag-landsline sa Quezon at Baguio (bundok naman kasi).

Kung epektibo ang relief operations, kalmante muli ang mamamayan. Lilikhain na lamang ng media at gobyerno—ng estado—na nostalgia ng pagtutulungan ang naganap na disaster. Nagkaisa ang di sa politikang nagkakaisang bansa, kahit pa may harmony naman ang mga institusyon ng negosyo at angkan ng politika sa bansa. Ipamumukha na across-the-board ang pagdanas at epekto ng disaster: mayaman at mahirap, taga-Provident Village o nakatira sa ilalim ng Tulyahan Bridge.

Magkakaroon ng pop tunes na magtatangkang i-synthesize ang karanasan, pahabain ang after-affect na magmimistula, kahit sa simula pa naman ay itinakda na, na walang sisihan portion. Na hindi na mahalaga kung bakit bumaha at nag-landslide, kung bakit marami ang namatay, nawalan at nagastusan dahil nga ang disaster ay ang great democratizer ng sangkatauhan.

Kaya tulungan mode ang siste: kapwa ko, mahal ko. At kung gayon, nawawala na naman ang accountability—ang illegal loggers at legal mining na nagpapahina ng eco-system ng kabundukan, ang damming ng mga ilog para sa pagkuha ng Japanese ODA (Overseas Development Assistance na sila ang magpopondo pero sila ang magtatakda ng kompanyang Hapon na magsasagawa at ang paraan ng pagsasagawa sa problema ng kawalan ng kuryente para sa kanilang korporasyon—ang lumikha ng marami pang dams), at ang korapsyon na humihigop sa resources para sa disaster-preparedness ng bansa.

Uulit-ulitin ang mga imahen ng pagdanas ng disaster at ang resolusyong tulungan sa pamamagitan ng charity work para kitlin ang radikal potensyal ng mismong nasalanta para magbalikwas—kung bakit sila nagmistulang basang sisiw sa isang tanghali hanggang gabi sa kani-kanilang kinalalagyan. Pribatisado ang rekurso ng marami: kanya-kanyang pagpapahangin sa inflatable boats na gamit sa swimming sa pools para iligtas ang sarili, o ang kontak na may speed boat para matulungan ang nangangailangan.

Share This Post

2 Comments - Write a Comment

  1. sir, kailangan ko po ang tulog ninyo. pwede po bang paki explain ang inyong kwentong "palabok"? ano po ba ang nais ninyong ipahiwatig sa kwentong iyon?? kailangan po kasi naming i critique. sa ngayon po kasi hindi ko po alam kung paano magsisimula. sana po ay matulungan ninyo ako. maraming salamat po.

  2. Saludo kami sa iyo Mr. Rolando Tolentino. Sana sa panahong ito kahit pabalat bunga magising naman ang mga bwuetreng politiko at tulungan nila ang mga nasalanta ng bagyo (lalo pa ngayong nalalapit ang eleksyon)na sana kalimutan muna nila ang personal na interest. Ngayon nila patunayan sa ating mga mamayang pilipino na sila ay karapatdapat at hindi lamang palamuti. Medyo mamahagi naman sila ng kanilang mga nakurat sa mga nasalanta. Sa mga naghihimagsik ipasintabi po muna natin ang atin galit. Tulungan po natin ang ating mga kapatid. Lahat tayo ay manalangin kay BRO, sabi nga ni Santino. Sana ito na ang tamang oras ng pagbabago.

Comments are closed.